Food in Life - Yiyecek, İçecek, Mekan ve Gastronomi Kültürü Portalı -
foodinlife.com.tr - makale / Eklenme Tarihi: 19.01.2016

Vejetaryen beslenme ve gıda güvenliği

Prof. Dr. Nezih Müftügil
Vejetaryen beslenme ile sağlık arasındaki ilişki konusunda çok sayıda bilimsel çalışma yapılmakta, olumlu veya olumsuz tarafları tartışılmaktadır. Bu yazıda, vejetaryenliğin beslenme ile ilişkisine değinmeyip sadece gıda güvenliği boyutu hakkında biraz bilgi vermek istedim.

Dünyada az olmayan sayıda insan vejetaryen beslenmeyi tercih etmektedir. Vejetaryenlik dinsel, ahlaki ve beslenmeye ilişkin nedenlerle tercih edilmektedir. Bu tür beslenmeyi tercih edenlerin büyük kısmı beslenmek için hayvanları öldürmenin manevi ve ahlaki anlayışları ile uyuşmadığını belirtmektedirler. Vejetaryenler ayrıca, hayvansal ürünlerin tüketilmemesinin veya çok sınırlı tüketilmesinin sağlıklı yaşam için daha uygun bir beslenme tarzı olduğunu da ileri sürmektedirler. Son yıllarda özellikle gelişmiş batılı toplumlarda vejetaryenliğin yayılmasında sağlık gerekçesi öne çıkmaktadır.

Vejetaryenlerin iddia ettiği bir konuyu doğrulamak gerekiyor; gıda kaynaklı hastalıkların önemli bir kaynağı hayvansal ürünlerdir. Beslenmemizde kullandığımız dana, sığır, kuzu, koyun, piliç, hindi, balık ve su ürünleri sağlık açısından tehlikeli mikroorganizmaları ve parazitleri sıklıkla bünyelerinde taşımaktadırlar. Hayvanlardan insanlara geçebilen ve sayıları yaklaşık 250’ye ulaşan zoonoz olarak isimlendirilen hastalık etmeni bulunmaktadır. Bu tehlikeli mikroorganizma ve toksinlerin önemli bir kısmı insanlara hayvansal gıdalarla bulaşmaktadır. Tavuk ve yumurta, ölümlere de neden olabilen Salmonella bakterisinin en önemli taşıyıcılarıdır. Et ve et ürünleri, süt ve su ürünleri Listeria, patojenik E.coli, Brusella gibi ciddi rahatsızlıklara neden olan bakterileri ve bazı parazitleri insanlara bulaştırabilirler. Gıda zehirlenmesi istatistiklerine bakıldığı zaman insanlarda zehirlenmeye neden olan gıdaların çok büyük bir kısmının hayvansal ürünler olduğunu görüyoruz.

Tehlikeli mikroorganizmalar yanında besi hayvanlarının yetiştirilmeleri sırasında kullanılan hormon ve antibiyotik gibi veteriner ilaçları da sağlık açısından tehlikeler yaratırlar. Özellikle piliçlerin büyümeleri sürecinde hastalanmalarına karşı kullanılan antibiyotiklerin daha sonra insan vücuduna girmesinin yarattığı sağlık riski yakın zamanda medyada daha sık yer almaktadır. Antibiyotiklerin yaygın kullanılması ile zararlı bakteriler antibiyotiklere karşı daha dirençli hale gelmektedir.

Meyve, sebze, baklagiller ve tahıllar vejetaryenlerin tükettiği temel gıda maddeleridir. Bu gıda maddeleri için de sadece sebzeler bazı önemli tehlikeleri içermektedir. Toprağa yakın şekilde yetiştirilen sebzeler ve çilek, kavun gibi meyveler toprağın içerdiği tehlikeli mikroorganizmaları sıklıkla taşırlar. Sebzeleri ancak pişirdiğimiz zaman bu mikroorganizmaları öldürebiliyoruz. Buna karşılık, taze olarak tüketilen salata sebzelerdeki tehlikeli mikroorganizmalar ve parazitleri bu sebzelerle vücudumuza alabiliyoruz. Bu nedenle, salata sebzelerini iyi yıkamak, mümkünse kabuklarını soyarak tüketmek, sirkeli suda bekletmek veya klorlu su içinde yıkamak alınması gereken önemli tedbirlerdir.

Meyve ve sebzelerin içerdiği diğer önemli bir gıda güvenlik tehlikesi de yetiştirilmeleri sırasında kullanılan tarım ilaçlarıdır. Özellikle bilinçsizce kullanılan tarım ilaçlarının kalıntıları meyve ve sebze tüketimiyle insan vücuduna geçebilmektedir. Bu konuya duyarlı insanlar organik tarım ürünlerine yönelmektedirler ama organik tarım ürünleri de çeşitli nedenlerle büyük kitlelerin ihtiyacını karşılayamamaktadır.

Tahıllar, baklagiller ve kuru yemişler gıda güvenliği açısından daha az riskli gıdalardır. İncir, fındık, biber, fıstık gibi bazı ürünlerde küflerin neden olduğu mikotoksin denilen zararlı maddeleri hariç tutarsak bu grup gıdalar önemli bir mikrobiyal veya kimyasal tehlikeler taşımazlar.

Sonuç olarak, vejetaryenlerin tercih ettiği gıda maddelerinin sağlık sorunlarına neden olması açısından hayvansal kökenli gıdalara göre daha güvenli olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla,  vejetaryenler bu şekilde beslenmeyi tercih ederek gıda güvenliği açısından da daha güvenli bir yolda olduklarını söyleyebilirler.

Yorum Ekleyin :

İçeriklere yorum ekleyebilmek için lütfen kullanıcı girişi yapın.

Yazarın diğer makaleleri