Food in Life - Yiyecek, İçecek, Mekan ve Gastronomi Kültürü Portalı -
foodinlife.com.tr - makale / Eklenme Tarihi: 13.10.2007

Akdenizin incisi Kıbrıs Mutfağı üzerine

Bayram ERGÜN

Evsahipliği yaptığı bunca kültürlerden süzülmüş birikimlerle Kıbrıs mutfağı, doğu ve batı lezzetlerinin sentezine ulaşmış ve bir “oriental” ekol olmuştur. Anadolu,kara mutfağının görüldüğü bir mutfak kültürü anlayışı ile,yemek isimleri genelde değişse de,Akdeniz’in ortasında Nazar boncuğu gibi duran,yeşilimsi bu adada,deniz ürünleri de sıkca yapılmakta ve ziyafet sofralarında görülmektedir. Anadolu mutfağı gibi,önceki yüzyıldan buyana,fakir fakat onurlu Kıbrıs Türkü’nün kanaatkarlı yaşam tarzı ile ortaya çıkan bir mutfak kültürü.Elindeki olanaklar halinde köy mutfağının,genel Kıbrıs mutfağına katıksız girmesi ve eğemen olmasıdır diyebiliriz.

Kıbrıs Adasında Türk mutfağı ve Rum mutfağı birbirine karışmış Türk ve Rum isimleri ile anılan ve yüz yıllardır,çeşitli medeniyetlerin ve uygarlıkların uğradığı,Kıbrıs’ta %90 ı (özellikle Karpaz ve Bafra bölgesinde)ekolojik tarıma dayalı gıdalar yetiştirilmektedir.
Kıbrıs mutfaklarında et, deniz ürünleri, sebze ve meyve günlük ve taze tüketilir.

Akşam sofralarında, ana yemekten önce zengin çeşidiyle “ordövr” ve mezeler antipastiler sunulurki bu sunumda Türk mutfağı kültürünün ve Osmanlı sınırları içinde yaşamış kültürlerin örneklerindendir.
Humus,kerviz yaprakları ve dalları ile yapılan kurubakla piyazı,kırmız pancar ile yapılan patates salatası,gollendro(taze kişniş)ile karıştırılıp yapılan,taze börülce ve kuru börülce salatası,girdama(kayakoruğu turşusu,Gabbar (kapari)turşusu,kereviz turşusu ve Akdeniz in afrodizyak yiyeceği z.y enginar ve körpe enginar salatası ile kuşkonmaz ve kabak çiçegi dolması,bulgur köftesi (içli köfte) Samerella (Kıbrıs pastırması) başlangıçların vazgeçilmezidir.

Zeytin yağı ve zeytinyağı ile yapılan yemekler Kıbrıs sofralarının vazgeçilmezleri arasındadır.

Zivaniya, Rakı, Brandi(31) ve şarap yerel içkilerin en sevilen türleridir.

Limon şerbeti unutulmadan

Dünya mutfakları arasına henüz tanınmamış olmasına karşın Kıbrıs mutfağı lezzet ve çeşit bakımından oldukça zengindir.
İlk akla gelenlerden bir liste yapmak gerekirse,

Hellim peyniri başlı başına,Kıbrıs Mutfağında markalaşmış Hellim dendiği zaman Kıbrıs ın akla geldiği bir sihirli peynir türü ve lezzet iksiri. Izgarasından tutunda,şeflerimizin geniş ufukları ile değişik yiyeceklerle, fermente edilerek harika tatlar çıkarılabilmektedir.
Bunun yanında;

Köy ekmegi,Pilavuna,hellimli ekmek,zeytinli ekmek,içindeki katıkları ile başlı başına bir gıda tüketimidir.

Mücendra Pilavı:pirinç ve yeşil mercimeğin hellim peyniri ile sentezi

Molahiya(Kıbrısa özgü,doğal yollardan yetiştiği gibi,tarımı da yapılan ıtırlı,ısırgan otuna benzeyen,yeşil toplanıp kurutularak,kış aylarında,kuzu ve tavuk etleri ile yapılan bir yemek,

Golakas(Göleviz) Kıbrıs ve Mısır’da Golakas olarak adlandırılan,Alanya-Gazipaşa ve Anamur bölgesinde göleviz olarak isimlendirilen,doğal olarak yetişen,toprak altında ve enli yapraklı bir bitki,taze yumrusundan patates gibi(bullez)kızartmasının yapıldığı biraz büyük yumrusundan etli yemeklerin yapıldığı nişastalı yapısı ile değişik bir tat

Kıbrıs tarhanası; Kıbrıs’a özgü yapılış şekli ile tavuk parçaları ile yapılan ve tarhanasının akşamdan ıslatılması gereken,Kıbrıs’a özgü bir tarhana çeşidi,tarhana pişirildikten sonra mutlaka kızartılmış hellim peynirin konması gereken bir tat.

Pirohu: Mantı hamurundan; Hellim peynirli üçgen şeklinde yapılan mantı,et suyunda pişirilip nor peyniri ve kuru nane ile tatlandırılan aperatif

Fırın kebabı (Kleftigo):Kıbrıs’ın çayırlarında ve meralarında otlatılmış ve beslenmiş Oğlak eti veya tavuk budundan patates ile odun fırınlarında kendi suyu ile natürel olarak yaklaşık on saat pişirilen, misafirlere mutlaka ikram ve tavsiye edilen ana yemek.

Şeftali kebabı: önceleri isminin Şef ali kebabı olarak geçtiği fakat Türklerin özünde olan yuvarlama kelimeler ile şeftali kebabına dönüştüğü,kuzu gömlek yağına sarılmış,bol taze baharatlı ızgarada devamlı çevirerek pişirilmesi gereken bir kebap

Parmak kebabı: İzmir köftenin, serçe parmak büyüklüğünde ve sosuna golendro konulan ve soslu yapılan tarzı

Patates köfte:çiğ patates rendesi ve dana kıymasının,karışımı ile kızartması yapılan kuru köfte

Şam işi tatlısı :irmik kaymağından,yufkaya sarılarak,kızartılıp pudra şekeri serpilen değişik bir tat

Paruze:üzümün kaynatılarak farmente edilmiş tadı

Kaymak sini katmeri:yufka hamuruna ceviz sarılarak şekerli sütlü sos dökülüp pişirilen Kıbrıs a has bir tatlı

Supukya:kıbrısın fakirlik zamanında bayat ekmeğin kızartılarak harnup pekmezi ile tatlandırılması

Vuruda :(Alanya bölgesinde öksüz helvası)diye adlandırılan un helvasının pekmezli hali

Kıbrıs mutfağının başlıca yemekleri,tatlıları ve bu yemeklerin yanında,macun ve lokumları
Aluç macunu,kabak macunu,ceviz macunu,patlıcan macunu,sadrazam lokumu,pestil ve üzümden yapılan sadrazam lokumu
Kıbrıs’ın bu güzel ve yerinde hazırlanışı ile,damağa nefis tatlar bırakacağı zengin bir yiyecek,içecek kültürü.
Bununla beraber;garavulli kebabı,herse,katmer,bitta,nor böregi,makarna bulli sini unutmadan

Kıbrıs sofrasını tatmanız ve yapmanız umuduyla, Türk Aşçısına düşecek bir görev de,Kıbrıs Türkü’nün bu mutfağını,Kıbrıslılar adına tanıtmak

Yorum Ekleyin :

İçeriklere yorum ekleyebilmek için lütfen kullanıcı girişi yapın.