Food in Life - Yiyecek, İçecek, Mekan ve Gastronomi Kültürü Portalı -
foodinlife.com.tr - makale / Eklenme Tarihi: 02.08.2013

Yaz Aylarının En Masum Tatlısı: Dondurma

Beslenme ve Diyet Uzmanı Gizem Keservuran
Havaların ısınmaya başlaması, baharın kapıyı aralamasıyla,  sevdiklerimizle, ailemizle dışarıda daha fazla zaman geçirmeye başladık. Dolayısıyla ailece Pazar yürüyüşleri, tatlı kaçamakları da nispeten çoğaldı. Peki bu kaçamaklar yerini masum olan dondurmaya mı bırakıyor? Aynı zamanda “Acaba kilo alır mıyım?”, “Diyetimi bozar mı?”, “İçeriğindeki katkı maddeleri sağlığa zararlı mı?” gibi soruları da beraberinde getiriyor.

NASIL YAPILIR?
Eskiden Dondurma dendiğinde ilk akla gelen sütlü dondurmaydı oysa şimdi cappuchinolusundan, orman meyvelisine, tiramisulusuna kadar çok çeşitli dondurmalar üretilmektedir. Dondurmanın yapımında süt ve süt ürünlerinin yanı sıra şeker, glikoz şurubu gibi tatlılık verici maddeler, bitkisel yağ ve/veya süt yağı, çeşidine göre çikolata, kakao, meyve, fındık/fıstık, karamel gibi besinler, sahlep, kıvam verici, doğal ve doğala özdeş aromalar bulunur. Meyveli dondurma hazırlarken seçenekler öyle çok ki... böğürtlen ,Portakal, limon, vişne, çilek gibi meyvelerin suları ya da püreleri kullanılır. İşte bu aşamada dikkat edilecek püf noktalar var. Dondurma yapımında kullanılan meyve suyu kaynatılmaz. Çünkü kaynamış meyve suyu, doğal lezzetini yitirir. Dondurmaya katılan şekerin miktarına da çok dikkat etmek gerek. Fazlası, dondurmanın çok tatlı olmasına ve yumuşak kalmasına neden olur.
Bunun yanında Yağı azaltılmış veya tamamen alınmış sütten yapılmış dondurmalar, kalp damar ve şeker hastaları için özel formülle edilmiş dondurmalar ve hemen tüketilmesi gereken yumuşak dondurmalar da piyasada yer almaktadır. 

TARİHSEL GELİŞİMİ;
İlk ticari üretimi 1851'de Jacop Fussell tarafından Baltimore'da yapılmaya başlanmıştır.  Yemekten zevk aldığımız çıtır çıtır kornetler ise 1876 yılında New York'ta İtalyan asıllı Amerikalı Italo Marchioni tarafından üretilmiştir. O dönemden günümüze kadar gelişen teknolojiyle birlikte dondurma çeşitliliğinde sınır tanınmamıştır ve üreticiler dondurmayı biz tüketicilerin beğenisine sunmuştur.
Uzun süren yaz sıcakları dondurmaya olan ilgiyi daha da arttırmaktadır. Modern teknolojilerde üretim yapan firmalar dondurmayı sadece yaz tatlısı olarak görmeyip, her mevsim tüketicilerin beğenisine sunmaktadırlar. 
Yapılan istatistiklere göre dünya genelinde, kişi başına düşen yıllık dondurma tüketimi, ABD'de 24 Lt., Avrupa'da 15 Lt., Türkiye'de ise sadece 1,5  Lt. düzeyindedir ( 2005 yılı verilerine göre ). Bu oranlardan da anlaşılacağı gibi ülkemizde ki dondurma tüketimi alt seviyelerdedir.

DONDURMA ÇOCUKLARA İLK OLARAK KAÇ YAŞINDA VERİLMELİ?
İnsanın doğumuyla tanıştığı ilk besin süt, hayatı boyunca sağlıklı beslenmedeki yerini ve önemini korumaya devam etmektedir. Sütün tüketim biçimleri, bireylerin alışkanlıklarına göre değişse de sunduğu yararlar tartışılmamaktadır. Besinlerin gruplandırılmasında, sütlü ürünler arasında yerini alan dondurma, çocukluk yıllarında başlayan bir beslenme alışkanlığı olarak, sağlığı ve eğlenceyi birleştirmektedir. Tüm sütlü ürünlerde olduğu gibi, dondurmada da hijyenik şartlarda üretim ve ürünün tüketiciye ulaştığı ana kadar en
yüksek standartlarda korunması büyük önem taşımaktadır.
Çocuklara 2-3 yaşından itibaren dondurma verilebilir. Ancak, özellikle küçük çocuklar için, dondurma oda sıcaklığına yakın bir ısıda verilmelidir. Bekletilen bir dondurma tekrar soğutulmamalıdır.

DONDURMA  BESİN DEĞERİ AÇISINDAN NE KADAR ZENGİN?
Yüksek miktarda süt içermesinden dolayı besin değerleri açısından zengin, besin değeri yüksek bir tatlıdır. İçeriğinde;  protein ve karbonhidratın yanı sıra A, B, C, D, E vitaminleri ile kalsiyum, fosfor, magnezyum, sodyum, potasyum, demir ve çinko gibi mineraller bulunur. Diğer tatlılarla karşılaştırıldığında daha besleyici bir seçimdir. Dondurmanın kalori değerini, un ve şekerden yapılan diğer hamurlu tatlılara oranla çok daha düşüktür. 100 gram sütlü dondurma yaklaşık 190 kalori içerir. Normal bir külah ise yaklaşık 20 kaloridir. 100 gram sütlü dondurmada ortalama 148 mg kalsiyum, 115 mg fosfor, 63 mg sodyum, 181 mg potasyum, 0.1 mg demir, 440 IU A vitamini, 0.21 mg E vitamini, 0.21 mg B2 vitamini ve 0.1 mg niacin vardır.
Eğer kilo kontrolüne çok önem veriyorsanız light olarak üretilen dondurmaları tercih edebilirsiniz. Böylece yağı ve şekeri azaltılmış, çok daha düşük kalorili bir seçim yapmış olursunuz. Fakat nasıl olsa light dondurma tüketiyorum diye, üstüne karamel veya çikolata sos, krema, fındık yada fıstık parçacıkları eklettirirseniz. Masum gözüken dondurmanızın kalorisini en az 75- 100 kalori artacaktır.

DONUDURMANIN ÇOCUK AÇISINDAN ZARARLARI NELERDİR?
Süt ürünleri çabuk bozulan ve yararlılıklarını hızla yitiren gıdalardır. Bu nedenle homojenize ve pastörize edilmiş sütten üretilen hijyenik dondurma, yalanarak ya da küçük parçalar halinde yendiği takdirde, solunum ve sindirim organlarını olumsuz yönde etkilemez. Sağlıklı üretilmiş ve sağlıklı koşullarda saklanan bir dondurmanın çocuk açısından bir zararı olmadığını kabul ediyoruz. Ancak sağlıklı koşullarda üretilmemiş veya saklanmamış dondurmalar Salmonella enfeksiyonu salgınlarına yol açabilir. Bu nedenle sağlık koşullarına uygun ortamda üretilen, gerektiği şekilde korunan ve sağlıklı ambalajlarda satışa sunulan dondurmalar tüketilmelidir. 

BİR ÇOCUK DONDURMAYI EN FAZLA NE KADAR SIKLIKTA YEMELİ? NE KADAR YEDİKTEN SONRA ZARARLI OLUR?

Dondurma sütten yapılmasına karşın basit karbonhidrat dediğimiz şeker içermektedir. Aşırı tüketimi ishale neden olabilir. Enerji açığı olan, zayıf çocuklarda her gün tüketiminde bir sakınca yoktur. Enerji fazlasına ihtiyacı olmayan kilolu çocukların ise haftada 1- 2 kez tüketimi daha uygundur. 

DONDURMA SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Dondurmayı tüketirken dikkat etmemiz gereken en önemli nokta, dondurmanın sağlık ve hijyen kurallarına uygun hazırlanmış olmasıdır. Özellikle dondurmanın yapıldığı sütün pastörize olması ve hazırlanırken mikroorganizmalarla bulaşmasının önlenmesi gereklidir. Süt mikroorganizmalar için çok iyi bir ortamdır. Özellikle yaz aylarında bakteriler daha kolay üreyebilmektedir. Bu nedenle çok kolay bozulur ve sağlığa zararlı bir duruma gelir. Bu nedenle açık satılan dondurmalarda dikkatli olunmalıdır. Paketlenmiş dondurmalar tercih edilebilir. Bu ürünlerde de dikkat edilmesi gereken saklama şekli ve son kullanma tarihidir. 

DONDURMA ÇOCUKLARDA ŞİŞMANLIĞA NEDEN OLUR MU? 

Fazla ve sık tüketimi şişmanlamaya kontrolsüz kilo alımına neden olabilir. 

PEKİ ÇOCUKLARA DONDURMA YEDİRELİM Mİ, YEDİRMEMİZ MUTLAKA GEREKLİ Mİ? 

Hiç kuşku yok ki, çocuk beslenmesinde yeterli kalori ve protein alımı yanında yeterli kalsiyum alınması oldukça önemlidir. Çocuklarda günlük kalsiyum gereksinmesi ( yaşa göre değişkenlik gösterir ) ortalama günde 800-1200 mg arasında değişir. Süt, peynir, yoğurt ve diğer süt ürünlerini en önemli kalsiyum kaynağı olarak kabul ediyoruz.  Dondurmanın da 100 gr oldukça fazla kalsiyum içermektedir. Bir büyük bardak süt (240 ml süt) 300 mg, 240 gr yoğurt 300-400 mg kalsiyum içerirken, 100 gr dondurma ortalama 140 mg kalsiyum içermektedir. Dondurma bir süt ürünü olmasına rağmen, çocuk beslenmesinde ve kalsiyum gereksinmesinin karşılanmasında ilk sıralarda önerilecek bir besin değildir. Bunun yerine sütün kendisinin ve yoğurdun önerilmesi hem daha doğru hem de daha ekonomik olacaktır.
Ancak yaz aylarında süt tüketimi azalan çocuklarda katkı yapması amacıyla önerilebilir. Yoğun süt içeriği nedeniyle çocuğun büyüme ve gelişimine de destek olmaktadır. Dondurma, süt ile kıyaslandığında; karbonhidrat, yağ, protein ve enerji bakımından oldukça zengindir. 100 gramındaki kalsiyum oranı sütten daha yüksektir.  Bu nedenle çocukların yaz aylarında kalsiyum gereksinmelerini dondurma ile karşılamak mümkündür.

YETİŞKİNLER NE SIKLIKLA TÜKETMELİ?
Sağlıklı ve dengeli bir beslenme programında haftada 1-2 kez dondurma tüketimi önerilebilir. Önemli olan besinlerin tüketim sıklığı ve miktarının ayarlanarak beslenme programına konmasıdır.  Çok sık olmamak şartıyla sıcak yaz günlerinde ara öğünlerimizde 1 top vanilyalı + 1 top meyveli dondurma tercih edebiliriz.

DİKKAT EDİLMELİ…
Süt mikroorganizmaların kısa sürede üreyebileceği ve bireyde ciddi sağlık problemlerine sebep olabilecek bir besin öğesi olmasından dolayı dondurmanın mutlaka pastörize sütten yapılmış olması gerekiyor. Üretim esnasında gıda maddeleri tüzüğüne uygun olan katkı ve renk vericilerin kullanılması, uygun paketleme ve etiketlemenin yapılmış olması, üretim sonrası dağıtımının soğuk zincire uygun yapılması büyük önem taşıyor.

SONUÇ OLARAK;
Dondurma tüm mevsimlerde rahatlıkla tercih edilebilecek nispeten masum bir tatlıdır diyebiliriz.  Hoş bir akşam yemeği ardından misafirlerinize, 1 top vanilyalı dondurma ile karanfilli armut tatlısı sunabilir, yemeği hem görsel hem de enerji anlamında bir şölenle sonlandırabilirsiniz. Bu şölen sadece 100-120 kkal dir.
 

Yorum Ekleyin :

İçeriklere yorum ekleyebilmek için lütfen kullanıcı girişi yapın.