İnsanların tahılla suyu buluşturarak, pişirme kabiliyetini de ortaya koyması ile meydana gelen ve Orta Asya'da buze adıyla, yıllar hatta bin yıllar boyunca gıda olarak kullanılan bugün ki boza, Orta Asya'dan sonra, Kafkaslar üzerinden büyük bir yay çizerek Balkanlar coğrafyasına yayılmış. Pirinç, mısır, bulgur, buğday gibi farklı tahılların kullanımıyla farklı tatlarla günümüzde hala kış mevsiminin vazgeçilmez içeceği olarak yer bulan boza Balkanlarda daha esmer renkli ve sulu kıvamlı olarak halen kış aylarında tüketiliyor.

Bozanın resmi ticarethanesi
Vefa Bozacısı’nın dördüncü kuşağı olan Sadık Vefa, 1870 yılında, büyük büyük dedesi Hacı Sadık Bey'in Arnavutluk'tan istanbul'a gelerek, saray ve çevresiyle birlikte, İstanbul sokaklarında ekşi, ayran kıvamlı bozanın satıldığını görmesiyle hikayelerinin başladığını söylüyor. O zamanki bozaya dahiyane bir şekilde renk, tat ve görünüm katan Hacı Sadık Bey, evinin altında gündüzleri üretip, geceleri omuzunda güğümlerle boza satmaya başlayınca çevresinde günden güne tanınıyor. Satış potansiyelinin de cesaretlendirmesiyle Vefa semtinde ''Vefa Bozacısı'' kapılarını açıyor. O zamanlar konaklarla bezeli, ramazan aylarının şenliklerle kutlandığı, kanto tiyatroların yapıldığı Vefa semti, insanların çokça ziyaret ettiği sosyal bir semt olarak gösteriliyor. Sadık Vefa, Vefa Bozacısı'nın o devirde çabuk tanınmasını da burada açılmış olmasına bağlıyor. Bozanın dünyadaki ilk resmi ticarethanesi olarak nitelendirilen dükkan, 136 senedir büyük babalarının geleneklerine uyarak; lezzet, hammadde ve üretimde hiç bir fark yaratmadan aynı reçeteler ile üretimini sürdürüyor. Teknolojinin nimetlerinden faydalansalar da tatlarında değişime gitmediklerinin altını çizen Vefa: “Bazı şehirlerde sadece kış aylarında yöresel olarak yapılan bozaya, Vefa Bozacısı'nda her mevsim rastlamak mümkün” şeklinde konuşuyor.

Doğal ürünlere rastlamanın zorlaştığı günümüzde, Vefa Bozası katkısız tabii haliyle oldukça iddialı. Titiz çalışma şartlarında, steril ortamlarda paketlenen boza, dış etkenlerden korunarak en fazla 15 gün bekletilebiliyor. Tek şubesi Fatih'te olsa da ürünün lojistiğini üstlenen Vefa Bozacısı; İstanbul, Ankara, Bolu, Adapazarı ve Düzce başta olmak üzere marketlere ve gurme mağazalara özenle paketlenmiş ürünlerinin dağıtımını yapıyor ve son tüketicisine her koldan rahatlıkla ulaşıyor.

Özellikle Ramazan ayında beş yıldızlı otellerde iftar sofralarında hazmettirici özelliğiyle ve geleneksel içeceğimiz olarak yer alan bozanın bu otellere ve yine üst düzey restoranlara tedariğini sağladıklarını dile getiren Sadık Vefa, İstanbul'da 1200, İstanbul-Ankara yolunda 100, Ankara'da ise 300 olan dağıtım noktalarını kontrollü bir şekilde yönettiklerini söylüyor ve bozanın saklama ömrü kısa olduğu için satışları her dönem ölçerek, bu doğrultuda üretim yapıldığını ekliyor.

Bozanın sayısız faydaları
TUBİTAK araştırmalarına göre bozaya hafif mayhoş lezzetini veren laktik asitin bağırsak florasını yenilediği, mikrop kırıcı özelliğinin yanında kolera hastalığına da iyi geldiği söyleniyor. Diğer yöresel üretim yapan bozacılarda kullanılan mısıra nazaran, Orta ve Doğu Anadolu'nun yanında, Trakya dan gelen küçük taneli darının, onlara özel formülasyonla zahmetli bir süreçle işlenmesinden sonra ortaya çıkıyor. Bir bardak boza 186 kaloriyle birlikte, b2, b3, b6 ve b12 vitaminlerini de kapsadığı için günlük b vitamini ihtiyacının dörtte birini karşılıyor. İçinde lifli gıda ve şeker de bulunan boza; sporculara, hamile bayanlara tavsiye edilmekle beraber antibakteriyel olarak da kullanılıyor. Sadık Vefa, koyu kıvamlı yapısıyla birlikte yanında leblebiyle tüketildiğinde mineral ve vitamin ihtiyacını da karşılayarak uzun süre de tok tutan bozanın, obezite tedavisinde de kullanılabileceğini söylüyor. Faydaları saymakla bitmeyen boza, Türk içeceği olarak markalaştırdığımız nadir içecekler arasında yer alıyor.

Sahlep, dondurma, limonata, şıra…
Vefa Bozacısı'nın yurt dışına da tanıtılması düşünülmüş ancak, gıda maddesi olduğundan tüketiciyi koruma maddesine bağlı olarak hata yapma şanslarının olmadığı düşünen Sadık Vefa, dolayısıyla işinin sürekli başında durmayı tercih ettiğinden bu fikri ertelediğini söylüyor. Sahlep, limonata, şıra ve dondurma gibi ürünleri de bünyesinde barındıran Vefa Bozacısı, karanfilden Osmanlı şerbeti düşüncesini de üretime dökmeyi düşünüyor. Boza denince akla gelen ilk firma olan Vefa Bozacısı, ürün gamını yalnızca bozayla sınırlı tutmuyor. Kan yapıcı özelliği sayesinde çok faydalı olduğu bilinen üzüm şırası, limonata ve dondurma da firmanın özenle ürettiği ürünler arasındaki yerini alıyor. Çorlu'da; üzüm, elma ve balzamik sirkesi, limon suyu, nar ekşisi üretilirken, hammadde hazırlık deposu Edirne Uzunköprü'de bulunuyor. Yıllardan beri kalitesinden ödün vermediğini tüketicisine kanıtlayan Vefa, bu güvene sadık kalarak kendi üretimi dışındaki hiç bir ürüne lisansını vermiyor. Hazırlıklarının yaz aylarından başladığını söyleyen Sadık Vefa, kış mevsimiyle birlikte şimdilik sadece bozaya yoğunlaştıklarını belirtiyor.

Vefa müzesi
Günün her saatinde farklı kitleden insanlar tarafından ziyaret edildiklerini hatırlatan Sadık Vefa, misafirlerinin istekleri doğrultusunda mekanı modern çizgilerle yenileme fikrine sıcak bakmadıklarını söylüyor. Misafirlerinin bu tarihi dükkanda yaşadığı her hatıraya sadık kalarak dekorasyonunda ve hatta kapılarının girişindeki basılmaktan bir yanı erimiş olan basamakta dahi değişiklik yapmadıklarını dile getiren Vefa, büyük babalarının yaptığı ilk bozayı kaynattığı kazan, eskiden bozanın muhafazası için kullanılan 40 senelik mermer küp gibi objeleri de özenle sakladıklarını ve yakında bu tarz tarihi objelerin sergilendiği bir müze açmayı planladıklarını belirtiyor. 

Yeni ürün çeşitleri
Yılların tecrübesi ile bugünlere de gelen firmanın planları arasında, bazı boza imalatını Çorlu'daki sirke tesisine taşımak da bulunuyor. Farklı gıda sektörü olarak reçel üretimine de yatırım yapmayı düşünen Vefa Bozacısı, bunu yaparken tarzından taviz vermeyerek, tüketicisinin güvenini sarsmak istemiyor. Sektördeki başarılı markalardan biri olan Vefa Bozacısı ismine yakışır, saygınlığı yitirmeyecek, kusursuz bir ürün için projelerini en mükemmel şekilde sonlandırmayı hedefliyor. İşlerinin ticari yanını ikinci plana attıklarını, her kesimden müşteri portföyüne ayrıca dikkat ettiklerini söyleyen Sadık Vefa, müşteri memnuniyetinin yatırımını yıllar öncesinden yaptıklarını da sözlerine ekliyor.